Nguồn gốc bài hát “Đêm Thánh Vô Cùng” (Silent Night)
Giáng Sinh năm 1818, tại ngôi làng nhỏ Oberndorf gần Salzburg (Áo), một sự cố tưởng chừng đơn giản – cây đàn organ của nhà thờ Thánh Nicholas bị hỏng – lại trở thành khởi đầu cho một trong những bài hát Giáng Sinh nổi tiếng nhất thế giới: Silent Night, hay Stille Nacht, Heilige Nacht trong tiếng Đức.
Khi tiếng đàn organ im bặt
Linh mục trẻ Joseph Mohr, đang phụ trách giáo xứ Oberndorf, đứng trước một tình huống khó xử: chỉ còn vài giờ nữa là đến Thánh lễ Đêm Giáng Sinh, nhưng nhạc cụ chính của nhà thờ không thể phát ra âm thanh. Trong bầu khí lạnh giá của mùa đông, cha Mohr bỗng nhớ đến một bài thơ mà ngài đã viết hai năm trước – ca tụng bình an và ơn cứu độ của Chúa Hài Đồng.
Ngài đem bài thơ đó đến nhờ người bạn – nhạc sĩ Franz Xaver Gruber, giáo viên dạy nhạc ở làng kế bên – giúp phổ nhạc cho hai giọng hát và đàn guitar, vì organ đã không thể dùng.
Tượng Chúa Giáng sinh của Filumena
Đêm Thánh đầu tiên – với cây đàn guitar mộc mạc
Tối 24/12/1818, trong ngôi nhà thờ nhỏ chỉ sáng bằng ánh nến, hai người cùng cất lên giai điệu đầu tiên của Silent Night. Gruber đệm guitar, còn Mohr hát cùng ca đoàn giáo xứ. Không có tiếng organ hùng tráng, chỉ có tiếng đàn mộc mạc và lời ca đơn sơ, nhưng sâu lắng đến mức làm xúc động tất cả mọi người trong Thánh lễ đêm ấy.
Đêm thánh vô cùng, giây phút tưng bừng,
Đất với trời se chữ đồng…
Từ đó, Silent Night nhanh chóng lan tỏa khắp nước Áo, rồi sang Đức và toàn châu Âu. Khi được dịch ra tiếng Anh vào giữa thế kỷ XIX, bài hát trở thành biểu tượng toàn cầu của mùa Giáng Sinh, được dịch ra hơn 300 ngôn ngữ và trình bày bởi vô số ca sĩ – từ ca đoàn nhỏ đến các dàn nhạc lớn.
Ý nghĩa vượt thời gian
Silent Night không chỉ là một bài hát, mà là lời cầu nguyện hòa bình của nhân loại. Giữa đêm tối của thế giới, nó vang lên như ánh sáng từ máng cỏ Bêlem, nhắc rằng bình an thật đến từ Đức Kitô, chứ không phải từ tiếng nhạc hay ánh sáng rực rỡ.
Ngày nay, mỗi khi “Đêm Thánh Vô Cùng” vang lên trong nhà thờ hay giữa quảng trường Giáng Sinh, ta như được nối lại với niềm tin và sự đơn sơ mà cha Mohr và Franz Gruber đã sống trong đêm mùa đông năm ấy.