Tượng Đức Mẹ La Vang của Filumena: hành trình sáng tác từ 09/2024 đến 10/2025
Có những tác phẩm không thể “làm nhanh cho kịp”, vì nếu vội, ta không chỉ không có một tác phẩm đẹp về mỹ thuật, mà còn đánh mất điều quan trọng hơn: tinh thần tôn kính và độ chân thật của biểu tượng.
Với Filumena, tượng Đức Mẹ La Vang là một hành trình như thế. Từ tháng 09 năm 2024, bản phác đầu tiên được tạo tác; nhưng phải đến tháng 10 năm 2025, phần chính của tượng gốc mới hoàn thành.
Lý do là bởi tác giả anh Giu-se Nguyễn Văn Cường và Filumena đã cùng nhau làm 2 phiên bản khuôn mặt Đức Mẹ với vô số lần chỉnh sửa mới có được hình mẫu ưng ý nhất.
Và ngay cả lúc đó, công việc vẫn chưa dừng lại: tượng tiếp tục được chỉnh sửa, bổ sung chi tiết, đặc biệt là hệ hoa văn dựa trên quá trình tìm hiểu và tham khảo ý kiến của người có kiến thức về cổ phục trong thời kỳ liên hệ.
Bài viết này ghi lại hành trình ấy, như một cách kể chuyện “đằng sau tác phẩm”: vì sao Filumena chọn đi chậm, vì sao hoa văn lại quan trọng, và vì sao một bức tượng Đức Mẹ La Vang vẫn có thể mang một “giọng Việt” sâu sắc mà không làm mất vẻ thánh thiêng.
Tượng Đức Mẹ La Vang của Filumena
1) Vì sao Filumena chọn Đức Mẹ La Vang như một dự án “đi đường dài”?
La Vang không chỉ là một danh xưng, mà là ký ức Đức Tin của người Việt
Đức Mẹ La Vang đi vào đời sống đạo như một điểm tựa của niềm cậy trông, đặc biệt khi con người bước qua sợ hãi, thiếu thốn, và những giai đoạn bị thử thách. Bởi vậy, khi sáng tác một tượng La Vang, điều Filumena nhắm tới không phải là “đúng mẫu” theo nghĩa sao chép, mà là đúng tinh thần: dịu hiền, che chở, và gần gũi.
Một tượng La Vang cần vừa “thánh” vừa “rất Việt”
Có những tác phẩm tôn giáo mang tính phổ quát; nhưng La Vang có một chiều kích riêng: Đức Tin Việt Nam. Vì thế, Filumena muốn tượng không chỉ gợi sự thánh thiện, mà còn mang nét văn hóa đủ tinh tế để người Việt nhận ra: “đây là Mẹ của mình, trong câu chuyện của dân mình”.
2) Mốc thời gian sáng tác: 09/2024 bắt đầu, 10/2025 mới xong phần chính tượng gốc
Tháng 09/2024: đặt nền cho dáng tượng và thần thái
Giai đoạn đầu không bắt đầu bằng chi tiết hoa văn, mà bắt đầu bằng câu hỏi: Mẹ đứng thế nào để người nhìn thấy được sự chở che? Từ tư thế, nét mặt, hướng nhìn, đến nhịp của tà áo, mọi thứ được cân nhắc để tạo nên một tổng thể “mời gọi cầu nguyện” thay vì chỉ “mời gọi ngắm nhìn”.
2024–2025: chỉnh hình, chỉnh tỷ lệ, chỉnh ngôn ngữ nếp áo
Trong điêu khắc, chỉ cần một thay đổi nhỏ ở độ nghiêng đầu hay cách đặt tay cũng có thể làm thay đổi cảm xúc mà tượng truyền đi. Bởi vậy, quá trình này kéo dài: chỉnh để Mẹ hiền mà không yếu, trang nghiêm mà không xa cách, và có sức nâng đỡ ngay cả khi người xem đang mệt mỏi.
Điều quan trọng nhất trong quá trình này là khắc họa khuôn mặt Đức Mẹ. Tác giả Giu-se Nguyễn Văn Cường đã phải sáng tác 2 mẫu khuôn mặt khác nhau. Với mỗi mẫu chân dung Đức Mẹ, anh em đã cùng nhau chỉnh sửa rất nhiều lần, để cuối cùng có được một khuôn mặt Đức Mẹ ưng ý nhất, vừa mang vẻ đẹp của người Mẹ Việt Nam, vừa có sự trong sáng thánh thiêng.
Tháng 10/2025: hoàn thành phần chính của tượng gốc
Đến 10/2025, phần chính của tượng gốc mới “đứng được” theo nghĩa tạo hình: dáng, tỷ lệ, khối chính, cảm xúc tổng thể. Đây là cột mốc quan trọng, vì từ đây mới có thể bước sang giai đoạn “đòi hỏi kiên nhẫn” hơn nữa: hoàn thiện ngôn ngữ chi tiết và hoa văn.
3) Vì sao phải tiếp tục chỉnh sửa sau khi “xong phần chính”?
Nhiều người nghĩ “xong” là khi hình dáng hoàn chỉnh. Nhưng với tượng Công giáo, nhất là tượng Đức Mẹ, còn một lớp sâu hơn: khí chất thiêng liêng. Lớp ấy đến từ những điều rất nhỏ: độ mềm của nếp áo, sự cân bằng giữa khoảng đặc và khoảng trống, và cảm giác “an” khi đứng trước tượng.
Sau khi phần chính, Filumena tiếp tục thêm, bớt, làm mịn, và điều chỉnh hệ hoa văn. Hoa văn không phải để “làm cho cầu kỳ”, mà để tượng nói một ngôn ngữ quen thuộc với người Việt: trang phục mang cảm hứng cổ phục tạo nên cảm giác tôn quý nhưng không lạ lẫm.
4) Hoa văn cổ phục: nghiên cứu, tham khảo, và đối thoại với người am hiểu
Filumena không chọn cách “tự nghĩ ra cho đẹp”, vì hoa văn cổ phục có trật tự và ngữ nghĩa riêng. Sai một mô-típ có thể biến trang phục thành “giả cổ”, làm mất sự nghiêm trang. Vì thế, hoa văn được phát triển qua quá trình tìm hiểu, so sánh, và đặc biệt là tham khảo ý kiến người có kiến thức về cổ phục thời kỳ liên hệ.
Trong sản phẩm điêu khắc, hoa văn không thể dày đặc như trên vải thật. Filumena chọn hướng: giữ những đường nét đủ nhận ra tinh thần cổ phục, nhưng tiết chế để phù hợp với tổng thể thánh thiêng. Hoa văn vì thế trở thành “lời thì thầm” của văn hóa, không lấn át gương mặt và thần thái của Mẹ.
Tượng Đức Mẹ La Vang, sáng tác của Filumena
5) Từ tượng gốc đến sản phẩm hoàn thiện: ưu tiên sự bền vững và cảm xúc cầu nguyện
Tượng gốc là “chuẩn tinh thần” cho các phiên bản sau
Khi tượng gốc đạt độ chín, Filumena mới có thể phát triển các kích thước và phiên bản tiếp theo. Mục tiêu là giữ được “tâm” của tác phẩm: nhìn vào là thấy bình an, và càng nhìn càng muốn cầu nguyện.
Một tác phẩm tốt là tác phẩm sống được trong đời thường
Tượng Đức Mẹ La Vang không chỉ dành cho không gian trưng bày. Tượng cần sống được trong gia đình, trong nhà nguyện, trong những khoảnh khắc rất đời: khi có người bệnh, khi có ai đó lo âu, khi gia đình cần một điểm tựa. Vì vậy, mọi quyết định thẩm mỹ cuối cùng đều quay về một câu hỏi: tượng có giúp người ta đến gần Chúa hơn không?
6) Kết luận: đi chậm để giữ sự thật của tình yêu
Hành trình từ 09/2024 đến 10/2025 để hoàn thành phần chính của tượng gốc, rồi tiếp tục chỉnh sửa và bổ sung hoa văn, không phải là sự “chậm trễ”, mà là một lựa chọn: đi chậm để làm đúng. Khi hoa văn được hình thành từ đối thoại với người am hiểu cổ phục, khi mỗi chi tiết được cân nhắc để không phá vỡ vẻ thánh thiêng, tượng Đức Mẹ La Vang trở thành một lời đáp giản dị: Filumena muốn làm nghệ thuật thánh như một cách sống Đức Tin, chứ không chỉ như một công việc.
Nguồn: