Ở Việt Nam, “đồ cúng” thường là thức ăn đặt lên bàn thờ trong dịp giỗ, Tết, hoặc ngày kỵ. Nhiều gia đình làm việc này như một cách bày tỏ lòng hiếu kính và tưởng nhớ tổ tiên. Vấn đề không nằm ở miếng ăn, nhưng nằm ở ý nghĩa tôn giáo gắn với hành vi đó: người ta đặt và dùng đồ ấy với niềm tin nào, có kèm theo việc thờ lạy thần khác hay tin vào hiệu lực “ma thuật” không.
Người Công giáo giữ vững ba nguyên tắc đơn sơ sau: chỉ thờ phượng một mình Thiên Chúa, tránh mê tín, và tránh gây gương xấu đồng thời giữ bình an gia đình. Điều quan trọng là không tham dự những nghi thức mang ý nghĩa thờ lạy thần khác hay “xin lộc” theo kiểu thay Chúa bằng một quyền lực khác; không coi việc “cúng” là hành vi khiến đồ ăn tự động có quyền lực, đem may rủi hay trừ tà; và luôn khôn ngoan trong hoàn cảnh cụ thể.
Thường có thể trả lời như sau:
Nếu đó chỉ là thức ăn gia đình dọn trong dịp giỗ, Tết, như một nét văn hóa tưởng nhớ tổ tiên, không kèm theo niềm tin mê tín, thì người Công giáo có thể ăn với lòng biết ơn. Một cách rất Công giáo để “làm sạch ý nghĩa” là thầm thưa với Chúa một lời ngắn: “Lạy Chúa, xin chúc lành cho bữa ăn này”, rồi biến dịp ấy thành cơ hội cầu nguyện cho người đã qua đời, xin Chúa thương xót và dẫn họ vào ánh sáng.
Tất cả những gì bán ngoài chợ, anh em cứ việc ăn, không cần phải đặt vấn đề lương tâm, bởi vì trái đất và muôn vật muôn loài trên trái đất đều là của Chúa. Nếu có người ngoại nào mời anh em và anh em muốn đi, thì cứ ăn tất cả những gì người ta dọn cho anh em, không cần phải đặt vấn đề lương tâm. Nhưng nếu có người bảo: “Đây là của cúng”, thì anh em đừng ăn, vì người ấy - kẻ đã báo trước cho anh em - và vì vấn đề lương tâm.
Bạn nên từ chối cách nhẹ nhàng hoặc chọn ăn phần khác khi đồ dâng cho “thần tài”, “thổ địa” theo nghĩa thờ lạy như một thần linh; khi có kèm lời khấn xin “lộc”, “trả lễ”, “trừ xui”, “đổi vận” theo kiểu đặt niềm tin cứu độ vào một quyền lực khác; hoặc khi hoàn cảnh khiến người khác, nhất là con cái, dễ hiểu lầm rằng “đạo nào cũng như nhau”.
Hãy đặt trọng tâm vào lòng hiếu kính đúng nghĩa bằng cách thăm mộ, dọn dẹp, nhớ ngày giỗ và sống tử tế để làm rạng danh gia đình. Xin lễ cầu cho người đã qua đời vì Thánh lễ là lời cầu nguyện mạnh mẽ và đúng đức tin nhất. Nếu cần giải thích, hãy nói thật ngắn: “Con vẫn hiếu kính, nhưng con xin cầu nguyện theo cách của đạo con.” Và nên giữ hòa khí, tránh tranh luận trong bữa cơm giỗ; chọn thời điểm bình an hơn để chia sẻ.
Nếu “đồ cúng” chỉ là thức ăn trong bối cảnh tưởng nhớ, bạn có thể ăn với lòng tạ ơn Chúa. Nếu nó trở thành hành vi mê tín hoặc thờ lạy thần khác, bạn nên tránh.
Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, các số 2110–2114 và 2284–2287
Ý kiến của bạn đọc
Chưa có bình luận nào
Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ về bài viết này!