Bộ sưu tập hơn 200 tượng Công giáo của Cha Giuse Nguyễn Hồng Ánh
Trong một góc trưng bày tại Giáo xứ Nước Vàng, Giáo phận Phú Cường, hơn 200 pho tượng Công giáo đang đứng cạnh nhau trong ánh đèn ấm của tủ kính. Có tượng Chúa Giêsu, nhiều mẫu tượng Đức Mẹ, các tượng các Thánh, những hình ảnh quen thuộc và cả những mẫu rất lạ khiến khách ghé thăm phải dừng lại lâu hơn.
Người âm thầm gom góp nên bộ sưu tập ấy là Cha Giuse Nguyễn Hồng Ánh, chánh xứ Giáo xứ Nước Vàng. Trong cuộc trò chuyện với Filumena, Cha không kể câu chuyện này như một cuộc săn tìm kỷ lục. Cha kể nó như một niềm yêu thích đến rất tự nhiên: đi đâu thấy tượng đẹp, thấy hình ảnh thánh gợi cầu nguyện, thì muốn tìm hiểu, muốn đưa về, muốn trưng bày để người khác cũng được chiêm ngưỡng.
Từ câu chuyện của Cha, người yêu nghệ thuật thánh có thể đọc thêm hướng dẫn giao lưu và sưu tầm tượng Công giáo để bắt đầu một bộ sưu tập nhỏ, chọn chủ đề và trưng bày tượng trong nhà cách trang nghiêm.
Từ một thùng nhỏ đến tủ kính bốn mét
Khi mới bắt đầu, Cha không nghĩ bộ sưu tập sẽ lớn lên đến mức hôm nay. Ở giáo xứ cũ, các tượng còn được cất trong một thùng nhỏ. Từ khi về Giáo xứ Nước Vàng, nhất là trong khoảng 5 năm gần đây, việc sưu tập được Cha quan tâm nhiều hơn, tìm tòi kỹ hơn và đầu tư đều hơn.
Ban đầu, Cha dùng một tủ trưng bày khoảng 1,6 x 2 m. Nhưng số tượng tăng dần, nhất là các tượng cỡ 30, 40, 50 cm và một số tượng lớn hơn, khiến tủ cũ không còn đủ chỗ. Gần đây, Cha nhờ ông trùm đóng một hệ tủ mới khoảng 1,7 x 4 m, ghép từ hai tủ, có kính chống bể để bảo quản và trưng bày trang trọng hơn.
Tủ mới giúp bộ sưu tập hiện ra đúng giá trị của nó. Những pho tượng không còn nằm khuất trong thùng hay chen chúc trong góc nhỏ, mà được đặt thành từng ô, từng nhóm, có ánh sáng, có nhãn tên bên dưới. Người đến thăm có thể đi từ đầu tủ đến cuối tủ, nhìn từng pho tượng, nhận ra từng vị thánh, từng tước hiệu Đức Mẹ, từng câu chuyện nhỏ phía sau một hình ảnh.
Đức Mẹ trong sắc thái của nhiều dân tộc
Trong bộ sưu tập, Cha dành nhiều chú tâm cho các hình ảnh Đức Mẹ. Điều làm Cha thích thú không chỉ là những mẫu Đức Mẹ quen thuộc, mà còn là cách Đức Mẹ được diễn tả trong sắc thái của nhiều dân tộc: Đức Mẹ khăn đóng áo dài, Đức Mẹ Campuchia, Đức Mẹ trong sắc phục Ấn Độ, Thái Lan, Hàn Quốc, hoặc tượng Đức Mẹ Częstochowa gắn với lòng đạo đức bình dân của người Ba Lan.
Những pho tượng như vậy nhắc người xem rằng lòng yêu mến Đức Mẹ không bị giới hạn trong một kiểu dáng duy nhất. Mỗi dân tộc, khi đón nhận Tin Mừng, cũng mang theo ngôn ngữ, y phục, màu sắc và tâm hồn của mình. Một pho tượng Đức Mẹ mang bản sắc địa phương vì thế có thể làm người xem cảm thấy Đức Mẹ rất gần: Mẹ bước vào đời sống thật của con người, chứ không đứng xa trong một hình ảnh trừu tượng.
Cha kể rằng những mẫu tượng lạ thường khiến khách dừng lại lâu hơn. Khi nhìn thấy một hình ảnh ít gặp, người ta tự nhiên muốn hỏi: đây là Đức Mẹ tước hiệu nào, đến từ đâu, vì sao trang phục lại như thế? Chính những câu hỏi nhỏ ấy mở ra một lối đi nhẹ nhàng để tìm hiểu thêm về Đức Tin và về sự phong phú của Hội Thánh.
Một bộ sưu tập có nhịp cầu nguyện
Với Cha, tượng thánh không chỉ là đồ vật để ngắm. Mục đích sâu hơn của bộ sưu tập là đặt người xem vào một tâm tình đạo đức và cầu nguyện. Khi nhìn lên tượng Đức Mẹ hay các Thánh, người tín hữu có thể nhớ đến nhân đức của các ngài, nhớ đến một đời sống đã được Chúa biến đổi, rồi tự hỏi điều ấy đang nói gì với mình.
Cha nhắc đến những hình ảnh rất cụ thể: Thánh Carlo Acutis gợi tình yêu Thánh Thể; Thánh Gioan Maria Vianney gợi đời sống đạo đức, thánh thiện và ơn gọi linh mục. Có khi chỉ một pho tượng nhỏ cũng đủ đánh động người xem, nhất là trong những lúc mệt mỏi, khi tâm hồn cần một điểm tựa để tìm lại sự bình an.
Vì thế, bộ sưu tập này không đi theo hướng phô trương số lượng. Điều đáng quý nằm ở khả năng làm cho người xem chậm lại. Trước một tủ tượng dài bốn mét, người ta khó chỉ đi lướt qua. Mỗi pho tượng như mời gọi một nhịp dừng: nhìn kỹ hơn, đọc tên vị thánh, nhớ một câu chuyện, hoặc thinh lặng cầu nguyện trong lòng.
Trưng bày như một bảo tàng nhỏ
Một chi tiết rất đẹp trong cách trưng bày của Cha là các tượng được ghi tên phía dưới chân hoặc ngay vị trí dễ nhìn. Nhờ vậy, người xem không phải chờ ai giải thích mới biết mình đang đứng trước hình ảnh nào. Cách sắp đặt này làm bộ sưu tập có dáng dấp của một bảo tàng nhỏ về nghệ thuật thánh.
Những ai đến thăm thường quan tâm và quan sát rất lâu. Người này xem xong, người khác lại ghé vào; các cha khi nhìn thấy cũng tỏ ra thích thú. Từ một sở thích cá nhân, bộ sưu tập dần trở thành một không gian gặp gỡ: nơi người ta nói với nhau về tượng thánh, về các tước hiệu Đức Mẹ, về các vị thánh quen và lạ trong đời sống Công giáo.
Hình ảnh bộ sưu tập tượng Công giáo của Cha Giuse Nguyễn Hồng Ánh
Sưu tập để chia sẻ và phục vụ
Cha cũng có một niềm yêu thích khác là trồng phong lan. Nhưng hoa đẹp không chỉ để ngắm riêng. Khi có chậu hoa đẹp, Cha có thể đưa vào nhà thờ, đặt nơi tòa Đức Mẹ, Thánh Giuse hoặc những vị trí phù hợp để cộng đoàn cùng chiêm ngưỡng.
Với tượng thánh, tinh thần ấy cũng vậy. Một pho tượng được đưa về không chỉ để làm đầy thêm một tủ kính. Nó có thể giúp người khác nhận ra vẻ đẹp của nghệ thuật Công giáo, có thể gợi một câu chuyện giáo lý, có thể mở ra một cuộc trò chuyện về Chúa Giêsu, Đức Mẹ và các Thánh. Khi cái đẹp được đặt vào không gian chung, nó có thêm một đời sống phục vụ.
Điều này làm bộ sưu tập của Cha có một vẻ khiêm tốn rất riêng. Nó không tự nhận là một bảo tàng lớn, cũng không tự đặt mình như một công trình hoàn tất. Nó đang lớn lên từng chút, theo điều kiện thực tế, theo những dịp gặp được một pho tượng đẹp, và theo mong muốn chia sẻ điều tốt lành với cộng đoàn.
Bắt đầu bằng sự tự do và cân nhắc
Khi được hỏi người muốn bắt đầu sưu tập tượng thánh nên làm gì, Cha nhắc trước hết đến sự cân nhắc. Sưu tập cần niềm yêu thích, nhưng cũng cần nhìn vào khả năng của mình, nhất là về tài chính. Có những pho tượng phải chờ vài tháng mới hoàn thành, có những mẫu không có sẵn, và cũng có những lúc người sưu tập phải chọn dừng lại hoặc góp dần.
Cha không đặt mục tiêu phải đạt một con số kỷ lục. Sau 5 năm và hơn 200 pho tượng, hành trình ấy vẫn tiếp tục theo nhịp có thể: có điều kiện thì góp thêm, gặp mẫu phù hợp thì tìm hiểu, không để niềm yêu thích trở nên nặng nề. Với người yêu nghệ thuật thánh, kinh nghiệm ấy rất đáng giữ: hãy bắt đầu từ lòng yêu mến và sự tự do nội tâm, để mỗi pho tượng đi vào nhà mình như một lời mời cầu nguyện, chứ không như một áp lực phải sở hữu.
Nếu muốn nhìn rộng hơn về các mẫu tượng đang được Filumena giới thiệu, anh chị có thể tham khảo bộ sưu tập tượng Công giáo Filumena.
Nguồn chính: Giáo xứ Nước Vàng - Giáo phận Phú Cường để đối chiếu bối cảnh giáo xứ; nội dung bài dựa trên ghi chú phỏng vấn Cha Giuse Nguyễn Hồng Ánh do Filumena thực hiện. Tham khảo thêm: bài kỷ niệm 50 năm thành lập Giáo xứ Nước Vàng.