Chính Thống giáo Đông phương là gì?

Định nghĩa ngắn gọn

Chính Thống giáo Đông phương là một truyền thống lớn của Kitô giáo, có nguồn gốc từ Hội Thánh sơ khai và phát triển mạnh tại các vùng Đông Âu, Hy Lạp, Nga, Trung Đông. “Chính Thống” có thể hiểu đơn giản là “giữ Đức Tin đúng theo truyền thống”, với đời sống phụng vụ sâu lắng và linh đạo hướng về việc nên thánh.

Trong cách gọi phổ biến ở Việt Nam, khi nói “Chính Thống giáo” thường là nói đến Eastern Orthodox (Đông phương Chính Thống). Ngoài ra còn có các Giáo hội “Đông phương Cổ truyền” khác, nhưng bài này tập trung vào Chính Thống giáo Đông phương theo nghĩa thường gặp.

Xin cho tất cả nên một.

Chính Thống giáo có phải là Công giáo không?

Cả hai đều thuộc Kitô giáo và cùng có những nền tảng chung rất lớn

• cùng tin Chúa Giêsu Kitô là Đấng Cứu Độ
• cùng giữ truyền thống cổ kính của Hội Thánh sơ khai
• cùng có đời sống phụng vụ và bí tích phong phú

Tuy nhiên, Chính Thống giáo và Công giáo không hiệp thông trọn vẹn với nhau trong đời sống Hội Thánh. Nói cách dễ hiểu: hai bên vẫn là “gia đình gần”, nhưng chưa “ăn chung một bàn” trong Thánh Thể.

Mời bạn đọc thêm về bức tranh rộng của Kitô giáo

• Đạo Kitô giáo là gì
• Đạo Công giáo là gì

Điểm nổi bật của Chính Thống giáo Đông phương

1) Phụng vụ rất trang nghiêm và giàu biểu tượng

Chính Thống giáo nổi tiếng với phụng vụ kéo dài, thánh ca, hương trầm, ánh nến, và một bầu khí “thiên quốc” rất mạnh. Với họ, phụng vụ không chỉ là buổi họp cầu nguyện, mà là “tham dự mầu nhiệm” bằng toàn thân.

2) Linh đạo nhấn mạnh việc nên thánh và “thần hóa”

Một nét hay được nhắc trong linh đạo Chính Thống là hành trình nên thánh rất sâu, với cầu nguyện, ăn chay, sám hối, và đời sống nội tâm. Tinh thần chung là con người được mời gọi trở nên giống Thiên Chúa nhờ ân sủng.

3) Tôn kính thánh tượng

Chính Thống giáo tôn kính thánh tượng và coi đó là “cửa sổ” mở về mầu nhiệm. Điều này đôi khi làm người ngoài hiểu lầm. Nhưng về nguyên tắc, họ không thờ phượng hình ảnh như thần linh, mà tôn kính theo hướng phụng vụ và Đức Tin.

4) Cơ cấu hiệp thông các Giáo hội địa phương

Chính Thống giáo có nhiều Giáo hội địa phương (thường gọi là “tự trị”), được dẫn dắt bởi các thượng phụ hoặc tổng giám mục. Điểm khác dễ thấy so với Công giáo là: họ không có một cơ cấu tập trung toàn cầu giống vai trò Đức Giáo hoàng trong Công giáo.

Một vài khác biệt thường được nhắc khi so với Công giáo

Để tránh tranh luận, phần này chỉ nêu những điều người mới hay gặp nhất

• Quyền tối thượng của Đức Giáo hoàng: Công giáo hiểu và sống điểm này rõ; Chính Thống giáo có cách hiểu khác về primacy và mô hình hiệp thông
• Một số điểm thần học lịch sử và cách diễn đạt: đôi khi khác nhau về ngôn ngữ và truyền thống, dù cùng nền tảng Kinh Thánh
• Thực hành mục vụ: có nơi linh mục Chính Thống có thể lập gia đình (trước khi thụ phong), trong khi Công giáo Latinh thường sống độc thân

Điều quan trọng: nếu bạn đang tìm hiểu, hãy tìm trong tinh thần tôn trọng. Đức Tin không lớn lên bằng chế giễu.

Người Công giáo có thể tham dự phụng vụ Chính Thống không?

Trong đời sống xã hội, có những tình huống tham dự vì hiếu nghĩa hoặc giao hảo. Nguyên tắc chung là

• tôn trọng, giữ thái độ trang nghiêm
• tránh hiểu lầm việc hiệp lễ như thể đã hiệp thông trọn vẹn
• nếu có câu hỏi cụ thể theo hoàn cảnh, tốt nhất nên hỏi linh mục hay người hướng dẫn thiêng liêng của bạn

Nếu bạn muốn hiểu thêm về đời sống phụng vụ Công giáo, mời bạn đọc

• Tại sao đi lễ

Tượng Công giáo Filumena

Nguồn: Tin Mừng theo thánh Gioan

Mời bạn đọc thêm:

• Công giáo
• Đạo Thiên Chúa là gì
• Đạo Kitô giáo là gì
• Đạo Công giáo là gì
• Tin Lành và Công giáo khác nhau thế nào
• Chúa Giêsu là ai
• Tại sao đi lễ